Kliniğime başvuran hastalarımın belki de en endişeli grubu, diz kıkırdak hasarı yaşayanlardır. Çünkü bu hastalar genellikle Hocam, spor yaparken dizim döndü, o gün bugündür dizime güvenemiyorum, Merdiven inerken dizimde ani bir sızı giriyor veya Dizim zaman zaman kilitleniyor, sanki içinde bir şey geziyor gibi şikayetlerle gelirler. Ve neredeyse hepsi, o meşhur ve moral bozucu cümleyi internetten okumuştur; Kıkırdak kendini yenilemez.
Bu endişeyle, acaba benim durumumda olanlar ne yaşamış diyerek diz kıkırdak ameliyatı olanlar yorumlarını aramaya başlarlar. Okudukları deneyimler, bu zorlu sürecin hem ne kadar sabır gerektirdiğini hem de sonunda ağrısız bir hayata kavuşma umudunu gösterir.
Hekimden Not
Evet, kıkırdak dokusu, kan damarı içermediği için kendini onarma (yenileme) kapasitesi neredeyse sıfır olan özel bir dokudur. Bu bilgi doğru. Ancak bu bilgi, tedavisi yok, böyle yaşayacaksın anlamına gelmez. Bu durum kıkırdak hasarını görmezden gelirsen, sonu diz protezi ameliyatıdır anlamına gelir. Kıkırdak hasarı, dizinizde bozuk bir yolda araba kullanmaya benzer.
O çukuru tamir etmezseniz, arabanın tüm aksamı bozulur. Bizim görevimiz, modern tıbbın sunduğu PRP, kök hücre, mikrokırık veya mozaikplasti gibi yöntemlerle o çukuru daha fazla büyümeden onarmaktır.
Diz Kıkırdak Hasarı (Zedelenmesi) Nedir? Neden Olur?
Diz eklemini oluşturan uyluk (femur) ve kaval (tibia) kemiklerinin uçları, pürüzsüz, kaygan ve parlak beyaz bir dokuyla kaplıdır. Bu doku, eklem kıkırdağıdır. Görevi, kemiklerin birbiri üzerinden milyonlarca kez ağrısız ve sürtünmesiz bir şekilde kaymasını sağlamak ve zıplama, koşma gibi anlarda şoku emmektir. Diz kıkırdak hasarı, bu pürüzsüz yüzeyde bir çatlak, oyuk veya çukur oluşmasıdır. Peki bu hasar neden olur?
Akut Travma (Yaralanma)
Özellikle genç ve aktif bireylerde en sık gördüğümüz nedendir. Spor yaparken (futbol, basketbol) dize gelen ani bir darbe, dizin dönmesi veya düşme sonucu kıkırdaktan bir parça kopabilir. Bu durum Travmatoloji alanına girer.
Kronik Yıpranma (Dejenerasyon)
Yıllar içinde aşırı kullanım, obezite veya yaşa bağlı olarak kıkırdak dokusu yavaş yavaş incelir, yumuşar ve püsküllenmeye başlar. Bu ise kireçlenmenin ilk adımıdır.
Diğer Nedenler
Menisküs yırtıkları veya bağ yaralanmaları gibi dizin dengesini bozan durumlar, zamanla kıkırdağın belirli bir bölgesine anormal yük binmesine ve o bölgenin aşınmasına neden olabilir.
Kıkırdak Kendini Yenileyebilir Mi?
Hastalarımın bana sorduğu en kritik ve en zorlu soru budur. Bu konuya Hekimden Not bölümünde de değindim ama altını tekrar çizmek istiyorum, Hayır, maalesef kıkırdak dokusu, bir deri kesiği veya kırık bir kemik gibi kendi kendine yenilenemez.
Bunun tek bir nedeni vardır, Kıkırdak dokusunda kan damarı yoktur. Vücudumuzda bir yer yaralandığında, oraya kan damarlarıyla onarım hücreleri gelir ve iyileşmeyi başlatır. Kıkırdakta kan damarı olmadığı için, bu onarım ekibi hasarlı bölgeye asla ulaşamaz. Kıkırdak, beslenmesini sadece eklem sıvısından difüzyon yoluyla, yani adeta bir sünger gibi emerek sağlar.
Bu durum, kıkırdak hasarı kalıcıdır anlamına gelir. Tam da bu yüzden biz cerrahlar, o hasarı onarmak için dışarıdan veya doğal olmayan yollardan müdahale etmek, yani vücudu o bölgeyi onarmaya kandırmak veya zorlamak zorundayız.
Ameliyatsız Diz Kıkırdak Tedavisi Mümkün Müdür? (PRP, Kök Hücre)
Ameliyat, özellikle de kıkırdak ameliyatı, her zaman en son seçeneğimizdir. Eğer hasar, yani o çukur çok derin ve büyük değilse, veya mekanik bir kilitlenmeye neden olan serbest bir parça yoksa, önceliğimiz her zaman rejeneratif ü tıp yöntemleridir. Bu yöntemler, o bölgeye kanla gitmeyen iyileştirici faktörleri bizim dışarıdan enjekte etmemize dayanır.
PRP (Platelet Rich Plasma) Tedavisi
Hastanın kendi kanından elde edilerek uygulanan bir tedavidir. Aldığımız kanı özel bir cihazda santrifüj ederek, iyileşmeyi sağlayan trombositlerden zengin plazma kısmını ayırırız. Bu plazmayı diz eklemine enjekte ettiğimizde, o bölgeye adeta konsantre bir onarım ekibi göndermiş oluruz. Bu büyüme faktörleri, iltihabı baskılar, ağrıyı azaltır ve mevcut kıkırdağın daha fazla hasar görmesini yavaşlatabilir.
Kök Hücre Tedavisi
Kök hücre tedavisi rejeneratif tıbbın en ileri noktasıdır. Genellikle hastanın kendi karın yağından veya kemik iliğinden aldığımız ana hücreleri laboratuvarda yoğunlaştırıp diz eklemine uygularız. Kök hücreler, hasarlı bölgede ustabaşı gibi davranır; hem onarım sinyalleri yayarlar hem de kısmen onarıcı hücrelere dönüşme potansiyeline sahiptirler.
Bu ameliyatsız yöntemler, var olan çukuru tamamen doldurup mermer gibi yapmaz, ancak hastaların ağrısını dindirmede, fonksiyonlarını artırmada ve en önemlisi, kaçınılmaz gibi görünen diz protezi ameliyatını yıllarca ötelemede çok başarılıdır.
Diz Kıkırdak Ameliyatı Yöntemleri
Eğer kıkırdak hasarı çok büyükse, derinse veya kopan parça eklem içinde serbest gezip kilitlenmeye neden oluyorsa, o zaman ameliyatsız yöntemler yetersiz kalır. Bir çukuru sadece sulayarak dolduramazsınız. Çukura mekanik bir müdahale gerekir. Bu müdahalelerin tamamı, Artroskopi ile, yani dizinize büyük bir kesi açmadan, küçük deliklerden bir kamera ve özel aletlerle girilerek yapılır.
1. Artroskopik Debridman (Temizleme)
Bu yöntem en temel kıkırdak ameliyatıdır. Hasarlı kıkırdak yüzeyi püsküllenmiş veya saçaklanmış bir hal almışsa, bu dengesiz parçalar eklemde dolaşarak ağrı ve takılma yapar. Debridman, bu püsküllenen dengesiz kenarların traşlanarak daha pürüzsüz hale getirilmesi ve eklem içindeki iltihaplı sıvının yıkanması işlemidir.
2. Mikrokırık Yöntemi: Kıkırdak Oluşumunu Tetikleme
Bu yöntemse az önce bahsettiğim vücudu kandırma yöntemidir. Kıkırdak hasarının olduğu çukuru önce tamamen temizleriz. Sonra o çukurun altındaki kemik tabakasına, özel sivri uçlu aletlerle milimetrik delikler açarız.
Çünkü o kemiğin içi, kan ve kök hücre dolu kemik iliği ile doludur. Bu delikleri açtığımızda, kemik iliğinin o çukura sızmasını ve orada bir kan pıhtısı oluşturmasını sağlarız. Bu kan pıhtısı, zamanla vücut tarafından onarılarak fibrokıkırdak denilen bir yama dokusuna dönüşür.
Dürüst olmak gerekirse oluşan bu fibrokıkırdak, orijinal hyalin kıkırdak kadar dayanıklı ve pürüzsüz değildir. Kaliteli bir yama veya sert bir dolgu gibidir. Ama boş bir çukurdan çok daha iyidir ve özellikle genç hastalarda ağrıyı kesip spora dönüşü sağlayabilir.
3. Mozaikplasti (Kıkırdak Nakli)
Bu işlem kıkırdak onarımındaki en ileri cerrahi tekniklerden biridir ve kıkırdak nakli olarak da bilinir. Hastanın kendi diz ekleminin yük taşımayan (kenar, ön) bölgelerinden, üzerinde sağlam orijinal kıkırdak bulunan küçük silindirik kemik parçaları alırız. Sonra bu silindirleri, hasarlı olan çukura, yan yana dizerek, adeta bir mozaik gibi ekeriz.
Hasarlı bölge, yama ile değil, orijinal hyalin kıkırdak ile doldurulmuş olur. Biyolojik olarak en ideal çözümdür ve özellikle genç, aktif, tek ve büyük hasarı olan hastalar için altın standart bir tedavidir.
Diz Kıkırdak Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci (Adım Adım)
Hastalarıma her zaman, her şartta söylediğim bir şey var; Benim ameliyattaki başarım işin sadece %50’sidir. Geri kalan %50, sizin ameliyat sonrası sabrınıza ve fizik tedaviye olan bağlılığınıza aittir. Ve bu cümle, kıkırdak ameliyatları için diz protezi ameliyatından bile daha geçerlidir.
Çünkü bu bir mekanik değil, biyolojik bir iyileşme sürecidir. Kestiğimiz kemiği platinle vidalamıyoruz; vücudun yeni bir doku oluşturmasını veya naklettiğimiz bir dokunun oraya kaynamasını bekliyoruz.
İlk 6 Hafta
Hasta KESİNLİKLE ameliyatlı bacağına yük vermemeli, koltuk değneği kullanmalıdır. Neden? Çünkü o çukura koyduğumuz yama veya mozaik, ilk 6 hafta ıslak çimento gibidir. Üzerine basarsanız, tüm emeği mahvedersiniz. Bu süreçte hasta yatakta CPM denilen bir cihazla dizini büküp açar. Bu da hem eklemin donmasını engeller hem de kıkırdağı sıkıştırmadan besler.
6-12 Hafta
Kontrol muayenesi sonrası, doktor onayıyla yavaş yavaş kısmi yük verilmeye başlanır. Koltuk değnekleri atılmaz ama yavaş yavaş yere dokunulur.
3-6 Ay
Koltuk değnekleri bırakılır, tam yük verilir. Fizik tedavi, kas güçlendirme üzerine yoğunlaşır.
6-12 Ay
İyileşmenin tamamlandığı, spora dönüşün yavaş yavaş denendiği dönemdir.
Ameliyat Sonrası Fizik Tedavi ve Egzersizler
Bu başlığın altını iki kez çizmek istiyorum. Eğer kıkırdak ameliyatı olup fizik tedaviyi ihmal ederseniz, o ameliyatın başarısız olma ihtimali çok yüksektir. Ameliyat sonrası zayıflayan üst bacak kası hızla erir. Eğer bu kas güçlendirilmezse, siz 6 hafta sonra bastığınızda tüm yük o yeni yama kıkırdağın üzerine biner ve tekrar bozar.
Fizik tedavinin iki ana hedefi vardır. Bunlardan biri eklem sertliğini önlemekken, diğeri ise kas gücünü geri kazanmaktır.
Diz Kıkırdak Ameliyatı Olanların Yorumları
Ve geldik hastaların internette en çok merak ettiği bölüme: “Başkaları ne yaşamış?” Bu yorumlar, diz protezi ameliyatı yorumlarından farklıdır. Protez ameliyatında genellikle “Ağrım hemen kesildi” mutluluğu varken, kıkırdak tedavilerinde çoğu zaman “Süreç çok zordu ama değdi” sabrı vardır. İnternette paylaşılan deneyimlerden derlenen Diz Kıkırdak Ameliyatı Olanların Yorumları şu şekildedir:
- “Ameliyat kapalı yapıldı, işlem kolaydı ama sonrası çok zordu. 6 hafta yere basmamak, koltuk değneğiyle yaşamak gerçekten büyük bir sabır istiyor. İşe gidemedim, her şeye evdekilere bağımlı kaldım. Moral olarak çok zorlandım. Ama doktor ‘kesinlikle basma, emek boşa gider’ demişti. 6. haftadan sonra yavaş yavaş basmaya başladım. Şimdi 8. aydayım. Koşamıyorum belki ama merdiven inerken o bıçak saplanan ağrı bitti. Kilitlenme geçti. Gerçekten sabreden kazanıyormuş.”
- “Halı sahada kıkırdak koparmışım. ‘Aktif spor yapıyorsan tek seçenek mozaikplasti’ denildi. Dizimin başka bir bölgesinden parça alıp nakil yapıldı. Tam 1 yıl oldu ameliyat olalı. 1 yıl boyunca fizik tedaviyi bir gün bile aksatmadım. Çok disiplin ve sabır istiyor. Şimdi yeniden sahadayım. Eski gücümün %90’ı var diyebilirim. Bu bile benim için mucize.”
- “Bana mikrokırık yapıldı. 4. haftada ‘bir şey olmaz’ deyip evde koltuk değneksiz bastım… O anda bir sızı hissettim. Maalesef bütün emek boşa gitti. Ağrılar 2 ay sonra geri geldi. Şimdi doktor, ‘aşınma ilerlemiş, proteze gidiyorsun’ diyor. Sakın doktorunuzun uyarılarını hafife almayın.”
- “MR’da kıkırdak hasarı çıktı ama küçüktü. Doktor önce ameliyatsız yöntem deneyelim dedi. 3 seans PRP yapıldı. İlk başta hiçbir işe yaramıyor sandım, ‘boşa para verdim’ dedim. Ama 2. aydan sonra net bir rahatlama başladı. Ağrım tamamen geçmedi ama %70 azaldı. Spor salonuna daha güvenli gidebiliyorum. Ameliyattan kurtuldum.”
Uyarı: Bu yorumlar internet ortamında paylaşılan hasta deneyimlerinden derlenmiştir. Tamamen bilgi amaçlıdır. Diz kıkırdak ameliyatı, iyileşme süresi, yük verme aşamaları ve sonuçlar kişiden kişiye değişebilir. Tedavi planı ve doğru yöntem için mutlaka uzman bir hekime başvurulmalıdır.
Kıkırdak Nakli Ameliyatı Fiyatları 2025
Hastalarımın en çok merak ettiği konulardan biri de doğal olarak maliyettir. Diz kıkırdak ameliyatı fiyatları veya kıkırdak nakli ameliyatı fiyatları için net bir rakam vermek, hastayı görmeden ve MR’ını incelemeden mümkün ve etik değildir. Fiyatlandırma;
- Uygulanacak yöntemin türüne
- Hasarın büyüklüğüne göre tamamen değişir.
- Ameliyatsız PRP veya kök hücre tedavilerinin maliyetleri ise cerrahiden tamamen farklıdır.
Bu nedenle, net bir fiyat bilgisi ve size en uygun tedavi seçeneğini belirlemek için mutlaka detaylı bir muayene gerekmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kıkırdak hasarı MR’da görünür mü?
Evet. Kıkırdak hasarını ve altındaki kemiğin durumunu en iyi gösteren tanı yöntemi Manyetik Rezonans’tır.
Mikrokırık ameliyatı sonrası oluşan ‘fibrokıkırdak’ ne kadar dayanır?
Orijinal hyalin kıkırdak kadar dayanıklı değildir. Ancak hastanın kilosuna, aktivite seviyesine ve fizik tedaviye uyumuna bağlı olarak 5-10 yıl, hatta daha uzun süreler boyunca hastayı ağrısız idare edebilir.
Ameliyat sonrası neden 6 hafta basmamak zorundayım?
Tekrar ediyorum yeni oluşan yama dokusu veya nakledilen mozaik parçaları ıslak çimento gibidir. O çimento donmadan üzerine basarsanız, tüm yapı çöker. Biyolojik iyileşmenin zamana ihtiyacı vardır.
Dizimdeki kıkırdak hasarı mutlaka proteze döner mi?
Eğer tedavi etmezseniz, evet, büyük olasılıkla o hasar büyüyecek ve yıllar içinde tüm eklemi bozarak sizi protez adayı yapacaktır. Amacımız, bu süreci durdurmak veya yavaşlatmaktır.
Sonuç: Ağrısız Hareket İçin Doğru Tedavi Seçeneği
Diz kıkırdak hasarı, dizinizin sonu değildir. Ancak, dizinizin size verdiği ciddi bir uyarı sinyalidir. Bu uyarıyı görmezden gelmek, gelecekte çok daha büyük bir ameliyatın kapısını açar.
Ancak bu uyarıyı dikkate alıp, doğru zamanda, doğru yöntemle (ister PRP, ister mikrokırık, ister mozaikplasti) müdahale edersek, o çukuru onarmak, ağrıyı dindirmek ve sizi aktif hayata döndürmek mümkündür.
Eğer siz de dizinizde kilitlenme, takılma veya güven kaybı yaşıyorsanız, durumunuzu değerlendirmek ve size en uygun tedavi yol haritasını çizmek için randevu alabilir veya kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.
