Ellerimiz, günlük yaşamdaki en karmaşık ve en hassas işlevlerimizi yerine getiren bir tasarıma sahiptir. Ancak bu yapı travmalara, hastalıklara ve zamanın getirdiği aşınmalara karşı da bir o kadar hassastır. Kliniğimde “Hocam, parmağım yamuldu, eskisi gibi düz tutamıyorum”, “Top çarptı, parmağımın ucu düştü, böyle kaldı” veya “Avucumun içinde sertlikler oluştu ve parmağım kapanmaya başladı” gibi şikayetlerle sıkça karşılaşırım.
El parmaklarında şekil bozukluğu, sadece estetik bir durum değil, aynı zamanda kavrama, tutma, ince işler yapma gibi temel fonksiyonları ciddi şekilde kısıtlayan, ağrılı ve ilerleyici bir durumun habercisi olabilir.
Hekimden Not
Op. Dr. Gökçe Mık olarak benim size en önemli tavsiyem, parmaklarınızda fark ettiğiniz şekil değişikliklerini “zamanla geçer” diye ihmal etmemenizdir. El, kemikler, eklemler, sinirler ve özellikle de tendonlar arasında çok hassas bir denge üzerine kuruludur.
Bu dengenin bozulması, fonksiyon kaybına yol açar. Özellikle ani bir travma sonrası gelişen veya romatizmal bir hastalığın habercisi olabilecek deformitelerde erken teşhis, tedavinin başarısını ve elinizin fonksiyonlarını koruma için çok önemlidir.
El Parmak Eğriliği Neden Olur? (Travma, Romatizma, Doğuştan)
El parmak eğriliğinin tek bir nedeni yoktur; farklı mekanizmaların bir sonucu olabilir. Parmaklarımızın düzgün çalışması, çeken ve düzelten tendonlar arasındaki bir dengeye bağlıdır. Bu denge bozulduğunda deformite başlar. Kliniğimde en sık karşılaştığım nedenleri üç ana grupta toplayabiliriz:
Travma ve Yaralanmalar
En sık gördüğümüz neden budur. Parmağın ucuna top çarpması, parmağın kapıya sıkışması veya ters bir hareket sonucu tendonların kemiğe yapıştığı yerden kopması veya kemikle birlikte kırılması, parmağın aniden şekil değiştirmesine neden olur. Bu durumlar Travmatoloji uzmanlık alanımızın konusudur.
Romatizmal Hastalıklar
Romatoid Artrit (RA) gibi iltihaplı eklem romatizmaları, el eklemlerini en sık tutan hastalıklardır. Kronik iltihap (sinovit), eklem kapsülüne, bağlara ve kıkırdağa zarar vererek zamanla eklemlerin “erimesine” ve parmaklarda “Kuğu Boynu” veya “Düğme İliği” gibi tipik deformitelerin gelişmesine yol açar.
Doğuştan Gelen Sebepler (Konjenital)
Bazı parmak eğrilikleri doğumdan itibaren mevcuttur ve kemiklerin gelişimsel farklılığından kaynaklanır.
Diğer Nedenler
Dupuytren Kontraktürü (avuç içinde sert bantlar oluşması), sinir yaralanmaları veya kireçlenme de parmaklarda şekil bozukluğuna yol açabilir.
En Sık Görülen Şekil Bozuklukları
“Parmak eğriliği” genel bir tabir olsa da, biz cerrahlar için her deformitenin farklı bir adı ve anlamı vardır. Çünkü her biri, farklı bir anatomik yapının hasar gördüğünü gösterir. Tedaviyi de tamamen bu hasarın tipine göre planlarız. Gelin, kliniğimde en sık karşılaştığım ve isimleriyle bilmeniz gereken bu deformitelere yakından bakalım.
1. Çekiç Parmak (Mallet Finger): Nedenleri ve Belirtileri
Çekiç parmak belki de en sık karşılaştığımız travmatik parmak deformitesidir. Hastalarım genellikle “Hocam, basketbol oynarken top geldi, parmağımın ucu düştü, kaldıramıyorum” şikayetiyle gelir.
Parmağın en uç boğumunu (DIP eklem) düzleştiren “ekstansör” tendonun, kemiğe yapıştığı yerden kopmasıdır. Bazen tendon koparken küçük bir kemik parçasını da beraberinde koparabilir.
Hasta, parmağının en uç boğumunu kendi gücüyle düzeltemez. Parmak ucu aşağı doğru “düşük” bir pozisyonda kalır. Dışarıdan bir destekle (diğer eliyle) düzeltilebilir ama bırakınca tekrar düşer.
2. Kuğu Boynu Deformitesi (Swan Neck)
Adı, parmağın aldığı “S” şeklinden gelir ve genellikle romatizmal hastalıkların tipik bir bulgusudur. Eklemlerdeki iltihabın bağları gevşetmesi sonucu, parmağın orta eklemi aşırı derecede geriye doğru düzleşir, en uçtaki eklem ise aşağı doğru bükülür.
Parmak, adeta bir kuğunun boynu gibi anormal bir “S” şekli alır. Bu durum, hastanın parmağını yumruk yapmasını ve cisimleri kavramasını zorlaştırır.
3. Düğme İliği Deformitesi (Boutonniere)
Bu deformite, kuğu boynunun tam tersi bir görüntü sergiler ve yine romatizma veya travma (orta ekleme gelen darbe) sonucu oluşabilir.
Parmağı düzleştiren tendonun (ekstansör tendon) orta ekleme yapışan merkez kısmının hasar görmesidir. Orta eklem bükülü kalır ve hasta burayı aktif olarak düzeltemez. En uçtaki eklem ise bu duruma tepki olarak geriye doğru aşırı düzleşir.
Bu deformiteler, elin ne kadar hassas bir dengeye sahip olduğunu gösteren en net örneklerdir. Bir yerdeki dengenin bozulması, domino taşı gibi diğer eklemleri de etkiler.
El Parmak Şekil Bozukluğu İçin Hangi Doktora Gidilir? (El Cerrahisi)
El, vücudun en karmaşık bölgelerinden biridir. Sadece kemikler değil, milimetrik tendonlar, sinirler ve damarlar içerir. Bu nedenle, el parmaklarındaki şekil bozuklukları için başvurulması gereken uzmanlık alanı Ortopedi ve Travmatoloji’dir.
Daha da spesifik olarak, bu alanda “El Cerrahisi” üzerine yoğunlaşmış bir ortopedi uzmanı, bu hassas ameliyatlar için en doğru adrestir. Gökçe Mık Kliniği olarak, El ve El Bileği Cerrahisi konusunda sahip olduğumuz tecrübeyle, bu deformitelerin hem ameliyatsız hem de cerrahi tedavisini modern tekniklerle gerçekleştirmekteyiz.
Teşhis Nasıl Konur? (Röntgen ve Fizik Muayene)
Doğru tedavi, ancak ve ancak doğru teşhisle mümkündür. Kliniğime parmak eğriliği şikayetiyle başvuran hastalarıma uyguladığım tanı süreci, öncelikle onları dinlemekle başlar. Şikayetinizin ne zaman başladığı, bir travma olup olmadığı, eşlik eden ağrı veya uyuşma bulunup bulunmadığı ve altta yatan başka bir hastalığınızın olup olmadığını öğrenmek, tanı için gereklidir.
Ardından detaylı bir fizik muayene yaparız. Bu muayenede;
- Parmağın hem aktif hem de pasif hareket açıklığına bakarız.
- Deformitenin tipini net olarak belirleriz.
- Tendondaki hasarı veya gerginliği özel testlerle kontrol ederiz.
Fizik muayenenin ardından, kemik yapıdaki olası bir kırığı, çıkığı veya kireçlenmeyi görmek için Röntgen isteriz. Özellikle travma sonrası “Çekiç Parmak” vakalarında, kopan tendonla birlikte küçük bir kemik parçası (kırık) olup olmadığını görmek, tedavi planını belirlemede rol oynar.
El Parmaklarında Şekil Bozukluğu Tedavisi Nasıl Yapılır?
Teşhisi koyduktan sonraki en önemli soru, “Hocam, bu nasıl düzelecek?” sorusudur. El parmaklarında şekil bozukluğu tedavisi, deformitenin nedenine, tipine, süresine ve hastanın fonksiyonel beklentilerine göre tamamen kişiye özel olarak planlanır.
Her parmak eğriliği aynı şekilde tedavi edilmez. Örneğin, travmatik bir Çekiç Parmak’ın tedavisi ile Romatoid Artrit’e bağlı bir Kuğu Boynu Deformitesi’nin tedavisi tamamen farklıdır. Amacımız her zaman önce ameliyatsız yöntemleri denemek, fonksiyonu geri kazanamadığımız noktada ise cerrahiye başvurmaktır.
Ameliyatsız Tedavi Yöntemleri: Atel (Splint) Kullanımı ve Fizik Tedavi
Pek çok parmak deformitesi, özellikle erken yakalandığında, ameliyatsız yöntemlerle çok başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.
Atel (Splint) Kullanımı
Atel, ameliyatsız tedavi için şarttır. Özellikle Çekiç Parmak tedavisinde standart yöntemdir. Parmağın en uç boğumunu sürekli olarak düz pozisyonda tutan özel bir atel takılır. Hastalarıma her zaman şunu söylerim; “Bu ateli, 6 ila 8 hafta boyunca, bir saniye bile çıkarmayacaksınız.” Eğer atel çıkarılırsa, iyileşmeye başlayan tendon tekrar kopar ve tüm tedavi süreci başa döner.
Fizik Tedavi (El Terapisi)
Özellikle romatizmal hastalıklara bağlı deformitelerde veya ameliyat sonrası dönemde, el terapistleri eşliğinde yapılan egzersizler hayati önem taşır. Bu egzersizler, eklem sertliğini önlemek, kas gücünü korumak ve elin fonksiyonelliğini artırmak için yapılır.
Cerrahi Tedavi (Ameliyat): Ne Zaman Gerekir?
Peki, hangi durumlarda ameliyat kaçınılmaz hale gelir? Ameliyatsız yöntemler denendiği halde başarılı olamadıysak veya bazı özel durumlarda doğrudan cerrahiyi tercih ederiz:
Çekiç Parmak’ta
Eğer atel tedavisine uyum sağlanamazsa, tedaviye geç kalınmışsa veya kopan tendonla birlikte büyük bir kemik parçası (kırık) da kopmuşsa ve eklemde uyumsuzluk varsa, bu parçayı yerine sabitlemek için ameliyat gerekir.
Düğme İliği ve Kuğu Boynu Deformitelerinde
Eğer deformite ilerlemişse ve pasif olarak (dışarıdan destekle) düzeltilemiyorsa (kontraktür gelişmişse), tendon ve bağ dengesini yeniden kurmak için cerrahi müdahale (tendon transferi, gevşetme veya onarım) gerekebilir.
İleri Evre Romatizma veya Kireçlenmede
Eğer eklem tamamen hasar görmüşse ve ağrı çok şiddetliyse, o eklemi fonksiyonel bir pozisyonda dondurmak (artrodez) veya Protez Cerrahisi seçenekleri gündeme gelebilir.
El Parmak Eğriliği Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci
El parmak eğriliği ameliyatı sonrası iyileşme süreci, belki de ameliyatın kendisinden daha fazla sabır ve özen gerektiren bir süreçtir. Bu süreç, yapılan ameliyatın türüne göre değişiklik gösterir. Ameliyat sonrası genellikle bir süre atel veya alçı kullanımı gerekir.
Ancak bu süreçteki en kritik nokta Fizik Tedavi (El Terapisi)’dir. El cerrahisinin en büyük düşmanı “sertlik” (rijidite)’tir. Bir yandan yaptığımız onarımı korumak için eli hareketsiz tutarken, bir yandan da diğer eklemlerin donmasını engellemek için kontrollü harekete izin vermeliyiz. Bu hassas dengeyi, el terapistleri eşliğinde yapılan özel egzersiz programlarıyla sağlarız.
El Parmak Eğriliği Nasıl Düzelir? (Egzersizler İşe Yarar Mı?)
Hastalarımın en çok sorduğu sorulardan biri de “Hocam, ameliyatsız, sadece egzersizle bu eğrilik düzelmez mi?” sorusudur. Bu sorunun cevabı, deformitenin nedenine bağlı olarak değişir.
Eğer sorun “Çekiç Parmak” gibi akut bir tendon kopmasıysa, cevap kesinlikle HAYIRdır. Bu durumda egzersiz yapmak, kopan tendonun iyileşmesini engeller ve durumu daha da kötüleştirir. Tedavisi hareketsizliktir.
Ancak, eğer sorun romatizmal bir hastalığa bağlı eklem sertliği veya ameliyat sonrası gelişen bir hareket kısıtlılığı ise, o zaman cevap kesinlikle EVETtir. Bu durumlarda egzersiz, tedavinin vazgeçilmezidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çekiç parmak deformitesi tedavi edilmezse ne olur?
Eğer tedavi edilmezse, parmağın ucundaki düşüklük kalıcı hale gelir. Zamanla bu dengesizlik, orta eklemi de etkileyerek “Kuğu Boynu” deformitesine (ikincil deformite) yol açabilir.
Romatizmaya bağlı el eğrilikleri tamamen düzelir mi?
Romatizmal hastalıklarda öncelikli amaç, altta yatan hastalığı ilaçlarla kontrol altına almaktır. Cerrahi tedavideki amaç, deformiteyi düzeltmekten ziyade, ağrıyı dindirmek ve elin fonksiyonunu (kavrama gibi) artırmaktır. Tamamen “eski haline” döndürmek her zaman mümkün olmasa da, yaşam kalitesini artıran çok başarılı fonksiyonel sonuçlar alınabilir.
Parmak eğriliği ameliyatı sonrası elimi ne zaman kullanabilirim?
Bu, yapılan ameliyatın türüne bağlıdır. Basit bir atel çıkarma işlemi sonrası 4-6 hafta sürebilirken, karmaşık bir tendon transferi sonrası bu süre 3-6 ayı bulabilir. Bu süreçte sabırlı olmak ve fizik tedaviye harfiyen uymak gerekir.
Sonuç: Ellerinizin Fonksiyonunu ve Estetiğini Geri Kazanın
Ellerimiz, bizim dünyaya dokunma ve hayatı kavrama şeklimizdir. Parmaklarınızdaki bir şekil bozukluğu, ister estetik ister fonksiyonel olsun, yaşam kalitenizi düşürmek zorunda değil. İster basit bir spor yaralanması, ister kronik bir hastalık olsun, modern El ve El Bileği Cerrahisi yöntemleriyle bu sorunların büyük çoğunun bir çözümü var.
Eğer siz de parmaklarınızda bir şekil bozukluğu, ağrı veya fonksiyon kaybı yaşıyorsanız, durumunuzu değerlendirmek ve size en uygun tedavi yol haritasını çizmek için randevu alabilir veya kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.
