Topuk Kemiği Apofizi, topuğun büyüme dönemindeki ağrılı inflamasyonudur. Tipik olarak 8-14 yaşları arasındaki çocukları etkiler. Çünkü topuk kemiği (calcaneus) en az 14 yaşına kadar tamamen gelişmez. O zamana kadar topuğun arka bölümünde yeralan zayıf bir alanda büyüme levhasında (physis) yeni bir kemik şekillenir. Büyüme levhasına çok fazla tekrar tekrar eden baskı uygulandığında inflamasyon gelişebilir.
Topuk Kemiği Apofizi gerçek bir ‘hastalık’ olmamasına rağmen, Sever’in hastalığı olarak da adlandırılır. Çocuklarda görülen en yaygın topuk ağrısı sebebidir ve bir ya da iki ayakta da ortaya çıkabilir.
Çocuklarda görülen topuk ağrısı, yetişkinlerde çok yaygın olarak görülen topuk ağrısı türünden farklıdır. Yetişkinlerdeki topuk ağrısı bir süre yürümenin ardından çoğunlukla yatışırken, pediatrik topuk ağrısı genellikle bu anlamda gelişme göstermez. Aslında, yürümek tipik olarak ağrıyı daha kötü hale getirir.
NEDENLERİ
Sporlarda yer alırken topuk kemiğinin aşırı kullanımı ve baskı calcaneal apophysitis’in temel sebebidir. Topuğun büyüme alanı, tekrar eden koşu ve sert yüzeylere vuruş konusunda hassastır; kas gerilmesiyle ve enfeksiyon kapmış dokularla sonuçlanır. Bu sebeple, futbol, koşu ya da basketbolda yer alan çocuklar ve yetişkinler özellikle yaralanmaya yatkındır.
Calcaneal apophysitis’in diğer potansiyel sebepleri obezite, gergin aşil tendonu, düztaban ya da yüksek kemerli ayak gibi biomekanik problemleri içerir.
BELİRTİLER
Calcaneal apophysitis belirtileri aşağıdakileri içerebilir:
- Topuğun arkasında ya da tabanında ağrı
- Topallama
- Parmaklar üzerinde yürüme
- Spor ya da olağan aktivitelerde yer almada, zıplamada ya da koşmada zorluk
- Topuğun kenarları ezildiğinde ağrı
TEŞHİS
Doktor Notu — Op. Dr. Gökçe Mık
Kliniğime topuk ağrısı şikâyetiyle başvuran çocuk hastalarımda en önemli nokta, ağrının gerçekten Sever hastalığından kaynaklanıp kaynaklanmadığını ayırt edebilmektir. İyi bir muayene ile bu tespit yapılabilir ve uygun tedavi sonrasında genellikle kalıcı bir problem geride kalmaz.
Çocuğun topuk ağrısının sebebini teşhis etmek ve daha ciddi vakaları yönetmek için, doktor detaylı medikal geçmişi toplar ve son zamanlardaki aktiviteler hakkında sorular sorar. Cerrah aynı zamanda çocuğun ayağını ve bacağını muayene eder. Röntgen durumu değerlendirmek için çoğunlukla kullanılır. Diğer gelişmiş görüntüleme çalışmaları ve labarotuar testleri de talep edilebilir.
Çocuklarda diz ağrısı rehberi yazımız da ilginizi çekebilir.
TEDAVİ
Cerrah Topuk Kemiği Apofizi’ni tedavi etmek için takip eden opsiyonlardan bir ya da daha fazlasını seçebilir:
- Aktiviteyi azaltın: Çocuk ağrıya neden olan herhangi bir aktiviteyi azaltmalı ya da bitirmelidir.
- Topuğu destekleyin: Geçici ayakkabı destekleri ya da yaygın ortotik aletler topuğu desteklemeyi sağlayabilir.
- Medikasyonlar: Nonsteroidal anti inflammatuar ilaçlar ağrıyı ve inflamasyonu azaltmaya yardımcı olur.
- Fiziksel tedavi: Esneme ya da fizik tedavi şekilleri bazen iltihaplı dokunun iyileşmesini sağlamak için kullanılır.
- İmmobilizasyon: Pediatrik topuk ağrısının bazı ciddi vakalarında ayağı ve bileği tamamen hareketsiz tutacak alçı, iyileşmeyi sağlamak için kullanılabilir.
Çocuklardaki topuk ağrısı tedavi edildikten sonra çoğunlukla geri döner çünkü topuk kemiği hala büyüyordur. Topuk ağrısının tekrar ortaya çıkması calcaneal apophysitis’in işareti olabilir ya da farklı bir probleme işaret edebilir. Çocuğunuz tekrarlayan topuk ağrısı nöbeti geçirirse doktorunuzdan randevu aldığınızdan emin olun.
CALCANEAL APOPHYSITIS ÖNLENEBİLİR Mİ?
Topuk ağrısı geliştiren çocuklardaki değişiklikler azaltılabilir;
- Obeziteden kaçınmak
- Çocuğa aktiviteye uygun destekleyici, yapılandırılmış ayakkabı seçmek
- Çocuğun yeteneği ötesindeki aktivitelerden kaçınma
Sıkça Sorulan Sorular
Severin hastalığı nedir?
8-14 yaş aralığında, büyüme plağı henüz kapanmamış çocuklarda topuk kemiği büyüme plağının aşırı yüklenme ile inflamasyonudur. Büyüme tamamlandığında kendiliğinden geçer.
Kimler etkilenir?
Futbol, koşu, basketbol, jimnastik gibi sıçrama ve koşma gerektiren aktif sporlar yapan çocuklar risk altındadır. Kızlarda 8-10 yaş, erkeklerde 10-12 yaş pik dönemdir.
Nedenleri nelerdir?
Hızlı büyüme dönemlerinde kemik büyümesi kas ve tendondan hızlı olur; aşil tendonu kısalır ve topuk büyüme plağına aşırı çeki uygular.
Nasıl teşhis edilir?
Fizik muayene genellikle yeterlidir; topuğa parmaklarla dokunulduğunda ağrı (squeeze test) belirgindir.
Tedavi nasıl yapılır?
Aktivite kısıtlama, buz uygulaması, topuk takozu, uygun ayakkabı, aşil germe egzersizleri ve anti-inflamatuar ilaçlar tedavinin temelidir.
Çocuk spora devam edebilir mi?
Hafif vakalarda modifiye spor devam edebilir. Şiddetli ağrıda 2-6 hafta istirahat gerekir.
İyileşme süresi ne kadar?
Tedavi ile 2-6 hafta içinde belirgin iyileşme görülür. Büyüme plağı kapandığında (14-16 yaş) tamamen geçer.
Kalıcı hasar bırakır mı?
Hayır, Severin hastalığı benign bir durumdur. Uygun yönetim ile kalıcı hasar bırakmaz.
Hangi ayakkabı uygun?
Yumuşak tabanlı, iyi yastıklama sağlayan, topuk desteği olan ayakkabılar önerilir.
Hangi egzersizler yardımcı olur?
Aşil tendon germe, baldır germe ve ayak kemer güçlendirme egzersizleri etkilidir.
